1. Định nghĩa về số chính phương là gì?

Số chính phương là số bằng bình phương đúng của một số nguyên, với số nguyên bao gồm các số nguyên dương, nguyên âm và số 0. Số chính phương về bản chất là bình phương của một số tự nhiên nào đó. Hiểu đơn giản, số chính phương là một số tự nhiên có căn bậc 2 cũng là một số tự nhiên. Số chính phương về bản chất là bình phương của một số tự nhiên nào đó. Hiểu theo một cách khác thì số chính phương thể hiện diện tích của một hình vuông với chiều dài là cạnh số nguyên kia.

Bạn đang xem: Số chính

Với số nguyên bao gồm các số nguyên dương (1, 2, 3,…), các số nguyên âm (-1, -2, -3,…) và số 0.

Ví dụ:

4 = 229 = 321.000.000 = 10002

2. Dấu hiệu nhận biết số chính phương

Từ định nghĩa về số chính phương thì bạn cũng cần nắm được dấu hiệu nhận biết số chính phương như sau:

Số tận cùng (hàng đơn vị): Số chính phương chỉ có thể tận cùng (hàng đơn vị) là 0, 1, 4, 5, 6, 9. Ngược lại thì các số tận cùng là 2, 3, 7, 8 không phải là số chính phương.Dựa vào các tính chất về số chính phương.

3. Tính chất của số chính phương

*
Số chính phương là gì và bài tập liên quan" width="569">

- Số chính phương chỉ có thể có chữ số tận cùng bằng 0, 1, 4, 5, 6, 9; không thể có chữ số tận cùng bằng 2, 3, 7, 8.

- Khi phân tích ra thừa số nguyên tố, số chính phương chỉ chứa các thừa số nguyên tố với số mũ chẵn.

- Số chính phương chỉ có thể có một trong hai dạng 4n hoặc 4n + 1. Không có số chính phương nào có dạng 4n + 2 hoặc 4n + 3 ((nin N)).

- Số chính phương chỉ có thể có một trong hai dạng 3n hoặc 3n + 1. Không có số chính phương nào có dạng 3n + 2 ((nin N)).

- Số chính phương tận có chữ số tận cùng bằng 1 hoặc 9 thì chữ số hàng chục là chữ số chẵn.

- Số chính phương tận cùng bằng 5 thì chữ số hàng chục là 2.

- Số chính phương tận cùng bằng 4 thì chữ số hàng chục là chữ số chẵn.

- Số chính phương tận cùng bằng 6 thì chữ số hàng chục là chữ số lẻ.

- Số chính phương chia hết cho 2 thì chia hết cho 4.

- Số chính phương chia hết cho 3 thì chia hết cho 9.

- Số chính phương chia hết cho 5 thì chia hết cho 25.

- Số chính phương chia hết cho 8 thì chia hết cho 16.

4. Một số ví dụ về số chính phương

Các chuyên đề toán học ở trung học có rất nhiều bài tập về số chính phương. Dựa theo khái niệm và các đặc điểm đã được đề cập bên trên, ta có thể lấy ví dụ về số chính phương như:

*
Số chính phương là gì và bài tập liên quan (ảnh 2)" width="485">

Cụ thể:

- 9 là một số chính phương lẻ vì 9=32

- 49 là một số chính phương lẻ vì 49=72

- 16 là một số chính phương chẵn vì 16=42

III. Một số dạng bài tập về số chính phương

Dạng 1: Dạng nhận biết

Để giải quyết những dạng bài tập này, chúng ta cần phải nắm chắc khái niệm số chính phương là gì cùng các tính chất đặc trưng của loại số này.

VD: Cho dãy số sau, số nào là số chính phương 9, 81, 790, 400, 121, 380, 2500, 441, 560.

Trả lời: Trong dãy số trên các số là số chính phương là: 9 = 3²; 81 = 9²; 121 = 11²; 2500 = 25²; 400 = 20²; 441 = 21²

Dạng số 2: Chứng minh một số là số chính phương hoặc không là số chính phương

Riêng đối với dạng bài tập chứng minh số chính phương thì các em học sinh không chỉ nắm vững kiến thức về số chính phương mà cần có tư duy logic và nhanh nhạy khi làm.

Ví dụ 1: Hãy chứng minh số 1237562890 không phải là một số chính phương.

Lời giải: 

Ta nhận thấy, số 1237562890 có tận cùng là số 0 nên chia hết cho 5, nhưng chúng lại không chia hết cho 25. 

Theo tính chất của số chính phương => 1237562890 không phải là số chính phương

Ví dụ 2: Chứng minh tích của 4 số tự nhiên liên tiếp cộng với 1 số luôn là số chính phương.

Lời giải: 

Giả sử, 4 số tự nhiên liên tiếp có dạng là: n, n+1, n+2, n+3 với n € số tự nhiên.

Khi đó, theo bài ra ta có:

A = n(n+1)(n+2)(n+3) + 1

= n(n+3)(n+1)(n+2) + 1

= (n²+3n)(n² + 3n + 2) + 1

Khi đó đặt x = n²+3n với x € số tự nhiên. Khi đó:

A = x ( x +2) + 1 = x² + 2x + 1 = (x+1)² = (n² + 3n + 1)²

Vì n € số tự nhiên nên n² + 3n + 1 cũng thuộc số tự nhiên. 

Vì thế A = n(n+1)(n+2)(n+3) + 1 là một số chính phương.

Xem thêm: Theo Định Luật 2 Newton Gia Tốc Của Vật, Theo Định Luật Ii Niu

Dạng 3: Tìm giá trị của biến sao cho biểu thức đó là số chính phương.

Đây là dạng bài tập vô cùng phức tạp và cần vận dụng nhiều kỹ năng toán học như khả năng tư duy logic, kiến thức cơ bản của số chính phương. Do đó, để hiểu rõ hơn về dạng bài tập này thì các bạn có thể tham khảo ví dụ sau:

VD: Tìm số tự nhiên x sao cho những số dưới đây là số chính phương: A = x²+ 2x + 12